kreatywnoscdziecka.pl

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
Drukowanie
Duży format
Edukacja
Edukacja artystyczna
Formy przestrzenne
Kolaż
KREATYWNY DOM
Lepienie
Malowanie
Malowanie w akcji
Natura
O kreatywności
Ozdoby
Rozwój dziecka
Rysowanie
Sensoplastyka
Sztuka dziecka
Taniec
WIEDZA
Wycinanie
ZABAWY
Zajęcia plastyczne

Wspieranie rozwoju i nauki dziecka – sztuka w podejściu Reggio Emilia

Już wiecie z poprzedniego posta, na czym polegają ogólne założenia podejścia Reggio Emilia do edukacji dziecka. W tym poście chcę Was zainspirować do działań twórczych w domu i do innego spojrzenia na edukację Waszych dzieci – do zaproszenia … sztuki od najmłodszych lat. Testuję to podejście w domu, z bardzo dobrym skutkiem. Bynajmniej, nie zależy mi, by moje dziecko miało artystyczny zawód. Patrząc na jej obecne upodobania, raczej to będzie coś z biologią, medycyną, może z wzornictwem lub remontami 😉 – i oczywiście zmieni się to jeszcze wiele razy 🙂 Działalność twórcza to naturalny sposób ekspresji i poznawania świata przez dziecko. Dlatego sztuka odgrywa ogromną rolę w zrównoważonym rozwoju dziecka – poznawczym, intelektualnym, emocjonalnym i społecznym. Sztuka jest rozumiana inaczej niż powszechnie – jako naturalna działalność twórcza człowieka.

Zapewnijcie dzieciom twórcze materiały. Postarajcie się o odpowiednie podejście. Stwórzcie inspirujące sytuacje. Wszystko to nie wymaga, wbrew pozorom, wielkich nakładów czasu i pieniędzy. Dzieci są “zaprogramowane” przez naturę, by od urodzenia się rozwijać i zdobywać wiedzę. Ten “program” nie kończy się nagle, gdy idą do przedszkola lub szkoły. Warto więc go wspierać. A jak? Dziecko uczy się przez kontakt z drugim człowiekiem, ciekawym otoczeniem i materiałami, które może twórczo wykorzystać. Jeśli zapewnimy to wszystko i zaufamy zdolnościom dziecka i jego naturalnemu pędowi do wiedzy, będzie intensywnie poznawać świat, wzory, reguły i zasady z przeróżnych sfer życia. Przekłada się to potem na naukę czytania, matematyki czy różnych dziedzin.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - domek

A dlaczego opłaca się zaprosić sztukę do edukacji, może przekona Was podejście Reggio Emilia, którego skuteczność potwierdza współczesna nauka. Celowo używam słowa “opłaca się”, za którym nie przepadam, ale wiem, że w zabieganym świecie wielu rodziców łapie się na “cudowne metody”. Ja natomiast wierzę, że wychowywanie szczęśliwego, inteligentnego i zdolnego dziecka to proces długi i głęboki 🙂

Inspirujące środowisko wspierające naukę

Sztuka i twórczość leżą w samym sercu podejścia Reggio Emilia. A w samym sercu szkół inspirujących się tym podejściem znajduje się sala przeznaczona do działań twórczych i artystycznych dzieci: ATELIER. Nie jest to bynajmniej sala do „plastyki”. To coś o wiele więcej: laboratorium, sala inspiracji, projektowania, testów, realizowania genialnych i nieudanych pomysłów, sukcesów i porażek, refleksji, poprawek oraz ekspresji własnej.

Atelier jest pełne światła i przestrzeni, intrygujących przedmiotów i materiałów, które „zapraszają”, by je kreatywnie wykorzystać. Są tam tradycyjne kartki, kredki, farby, też klocki, druciki, glina, kartony, elementy recyklingu, lusterka i różne dziecięce “skarby”. Niekoniecznie z zewnątrz wygląda to „ładnie” :), materiały mogą wydawać się skromne. Ale to pozory – jak w każdym laboratorium. Odbywa się tu intensywna twórcza praca, często powiązana z matematyką, fizyką, historią, kulturą, biologią lub innymi przedmiotami. Zajęcia w szkołach inspirowanych Reggio Emilia prowadzi, obok nauczyciela/ki, atelierista.

Sztuka jako wsparcie rozwoju i nauki

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - budowanie

Sztuka w tym procesie odgrywa ogromną rolę, ponieważ dziecko naturalnie, od siebie, rysuje, maluje, układa i wymyśla. Wyraża się poprzez działania twórcze. Nie ma to nic wspólnego z edukacją artystyczną. Nie ma narzuconych standardów estetycznych ani pojęć, co jest ładne, a co nieładne albo niestaranne. Poczucie piękna, harmonii rozwija się naturalnie, organicznie – co zresztą widać w pracach dzieci, które nas zaskakują swoją świeżością.

Proces nauki i przygoda twórcza zaczynają się od nawiązania kontaktu z materiałami i poznania ich właściwości. Dziecko bada różne materiały (farby, papier, glinę, ciastolinę, klocki, sprężynki, papier oraz nieskończoność innych przedmiotów i substancji) i jak je można wykorzystać. Co, oczywiście, z z chęcią robi :). W miarę jak poprawia się jego motoryka i koordynacja (wpływające też na rozwój mózgu) oraz poszerza jego wiedza o świecie, są to coraz bardziej złożone działania i projekty. Gdy mały człowiek dorasta, zakorzenia się w kulturze, poszerza świadomość, te działania twórcze stają się jego sprzymierzeńcem w realizowaniu własnych pomysłów, poszerzaniu zainteresowań oraz wyrażaniu własnych przeżyć i obserwacji.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - układanie

Twórczość i spontaniczna ekspresja rozwijają silną i zdrową osobowość

Coraz więcej badań potwierdza, że ZABAWA powinna być naturalnym elementem edukacji (i prawem dziecka). Oczywiście zabawa nie jest rozumiana jako rozrywka, ale stan umysłu, w którym możliwa jest spontaniczność i swobodne wyrażanie się dziecka. Co jest najważniejsze w działalności artystycznej dziecka? Właśnie postawa zabawy i chęć poznania! Już Darwin i Freud interesowali się zabawą uznając, że skoro gatunek ludzki spędza na niej najwięcej czasu, to musi być jakaś wyższa przyczyna, że tak się dzieje. Jednak epoka industrialna narzuciła inne priorytety i standardy. Dopiero dziś „odkopano” pojęcie zabawy, tym bardziej że neurobiologia, dzięki nowym narzędziom, mogła jej lepiej się przyjrzeć i docenić jej rolę.

Podczas twórczej zabawy dzieci uczą się dostrzegać różne możliwości oraz nadają znaczenie swojemu doświadczeniu. Co się stanie, jak coś zrobię? Czy pokonam prawa przyczyny i skutku? Czy mogę to zrobić inaczej? Czy mogę coś wymyślić, stworzyć? Nietrudno zgadnąć, że rodzi to bardziej otwartą, odważną i kreatywną postawę wobec życia. TWÓRCZA ZABAWA sprawia, że dziecko ma większe poczucie mocy, wpływu i możliwości, by tworzyć swoje życie. To poczucie przeniesie potem do dorosłych projektów zawodowych oraz wykorzysta w różnych życiowych sytuacjach.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - puzzle

Odwaga i poczucie kompetencji

Takie podejście do edukacji i sztuki możecie zaadoptować w domu. Tym bardziej, że naprawdę nieliczne szkoły i przedszkola działają w tym duchu. W domu, dodatkowo, dziecko ma więcej wolności w podążaniu za tym, co je naprawdę interesuje. Twórczość może stać się nicią przeplatającą naukę różnych przedmiotów. Temat ten rozwinę w następnym poście.

Dziecko dzięki sztuce może rozwinąć poczucie własnej mocy. Sztuce rozumianej jako samodzielna działalność, bez narzuconych standardów estetycznych, zakorzeniona w codzienności. Aby to się zadziało, musi być przekonane o swoich możliwościach. Mając przed sobą białą kartkę, kupkę patyków lub trochę gliny i drucików, nie wie jeszcze, czy uda mu się coś (samodzielnie! – nie według instrukcji) narysować, zbudować lub zaprojektować. Nie ma pewności efektu, a jednak pojawia się wiara, że wysiłek jest wart zachodu. Tworzenie to zawsze odkrywcza wyprawa, jest aktem odwagi, o czym pisał słynny psycholog Rollo May. Dziecko, które ma szansę realizować swoje projekty, zyskuje poczucie kompetencji i będzie się czuło sprawczym, utalentowanym dorosłym.

Obserwuję w domu, jak rodzi się taka postawa, gdy moja parolatka jak burza zabiera się do realizacji swojego pomysłu, jak frustruje się, gdy coś jej nie wychodzi i jak ważne jest to, co się dzieje właśnie w tej chwili. Mimo trudów, nie zawsze utrzymującego się w tym wieku długo zainteresowania, jest w niej przekonanie, że pomysł ma wartość i może go zrealizować (w czym oczywiście ją wspieramy, nie traktujemy tego jako dziecinnych zajęć). Rosnącym kapitałem staje się umiejętność skupienia, działania z zamiarem i determinacją.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - rysunki

Wyruszyć poza to, co znane

O konieczności kształcenia dzieci, które będą sobie radzić z problemami współczesnego świata dużo pisze Ken Robinson. Nasza rzeczywistość – czy chcemy tego, czy nie – staje się coraz bardziej złożona, pełna dwuznaczności i niejasności. Jak sobie poradzić z takim światem? Dla naszych dzieci będzie to nie wybór, ale konieczność. Mając otwarty umysł, umiejętność nadawania znaczenia swoich doświadczeniom oraz kreatywną postawę wobec życia, będzie im łatwiej odnaleźć swoje miejsce w świecie. Nie będą należeć do przeważającej części dorosłych, którzy nie cierpią swojej pracy i czują się niestety (bo nie jest to prawdą) pozbawieni talentów i umiejętności.

Podejście Reggio Emilia nie bez powodu wplotło tak silnie działania artystyczne w edukację dzieci. To właśnie one najlepiej rozwijają twórcze podejście do rzeczywistości, zdolność do prowadzenia samodzielnych poszukiwań i nauki. Przy takim założeniu proces nauki nie ma z góry ustalonego zakończenia ani wyniku. Niepewność i kreatywność są akceptowane jako stałe elementy edukacji – umacniają i hartują dzieci.

Loris Malaguzzi w najważniejszej książce filozofii Reggio Emilia Sto języków dzieci, określa kreatywność jako cechę myślenia, poznawania i dokonywania wyborów, która ma źródło w wielu doświadczeniach, a więc w codzienności. Tym doświadczeniom towarzyszy wspieranie osobistych zasobów oraz poczucie wolności, by wyruszyć poza to, co znane.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - projekty

Jeśli dzieci mogą wykorzystać swoje 100 języków w procesie nauki, mają szanse rozwinąć swój potencjał. Mogą to być rysunek, przedstawienie, projekt badawczy, konstrukcja, opowiadanie i wiele innych form. W trakcie działań twórczych napotyka nieoczekiwane i niewyuczone formy, łączy je ze swoim doświadczeniem, tworząc nowe skojarzenia – rozwija i wzbogaca swój świat, zyskuje poczucie harmonii i porządku po włożonym wysiłku. Nie trzeba być ekspertem od mózgu, by domyślić się, ile się w nim dzieje w trakcie takiego procesu. I o ile łatwiej potem przyswoić mu trudne koncepcje naukowe, matematyczne czy filozoficzne.

Kreatywność poszukiwana – kim chcemy być?

Dużo mówi się o potrzebie kreatywności w dzisiejszych czasach. Szefowie wielkich firm uznali ją za najbardziej pożądaną i deficytową cechę. Oczywiście, patrząc na świat wokół nas, widzimy, że na naszych oczach trwa „taniec” między technologią i kreatywnością, standaryzacją i indywidualnym podejściem. Czy w takim razie nie lepiej przygotować dzieci do bycia kimś więcej niż trybikami w maszynie komercji??? Autorka książki The Having of Wonderful Ideas, Eleonor Duckworth, zadaje pytanie, jaki rodzaj ludzi, jako społeczeństwo, chcemy mieć wokół nas? Niektórzy oczywiście wolą takich, którzy nie zadają pytań i wykonują bez refleksji polecenia. Są też tacy, którzy wolą ludzi/pracowników z poczuciem kompetencji, świadomości, umiejętnością dostrzegania różnych perspektyw i możliwości.

Sztuka w podejściu Reggio Emilia - rysunki 2

Gdzie widzicie swoje dzieci? Jeśli wolicie, by były częścią bardziej świadomego społeczeństwa, dajcie im możliwość praktykowania takiego działania i myślenia od małego, kiedy to kształtuje się ich mózg, osobowość, relacje ze światem i innymi ludźmi. Im wcześniej zaczną ćwiczyć, tym łatwiej im będzie w przyszłości żyć z poczuciem kompetencji i sensu w swoim działaniu.

Mam nadzieję, że Was przekonałam (albo być może utwierdziłam), by docenić działania artystyczne dzieci, że jest to coś więcej niż tylko “plastyka”. Dajcie dzieciom możliwości (materiały, czas, akceptację), a przyjdą z niesamowitymi pomysłami :).

follow
Podziel się…
Close Menu
%d bloggers like this: